Niebieskie źródło minerałów

Potrawy z maku królują na polskich stołach głównie w święta, tymczasem warto przyrządzać je częściej, zwłaszcza, jeśli mamy w domu dorastające dziecko. Nie ma obaw, że wpędzimy je w zgubny nałóg, bo odmiana powszechnie dostępna w sklepach ma bardzo niską zawartość alkaloidów
o działaniu narkotycznym, jest za to bogatym źródłem magnezu i wapnia.

870maki

Mak stosuje się w kulinariach i lecznictwie od zamierzchłych czasów. Najstarsze przekazy na jego temat sięgają trzech tysięcy lat p.n.e. Uprawiany był w Mezopotamii, Egipcie, Persji, Grecji. Ówcześni lekarze stosowali sok z makówek jako środek przeciwbólowy, znane były już także właściwości uspokajające, rozkurczowe i nasenne ziaren maku. Roztartych w pył ziaren używano powszechnie do utulania dzieci. Starożytne malowidła i rzeźby wskazują na ogromny szacunek dla maku, w średniowieczu zaś urósł on do rangi cudownego środka przeciw wszelkim chorobom, zalecanego m.in. przy biegunkach, wymiotach, drgawkach, zapaleniu płuc, gruźlicy, kaszlu i czkawce.

Roślina radości
Taki pseudonim nadali makowi Sumerowie, którzy jako jedni z pierwszych poznali narkotyczne właściwości makowego soku. Wykorzystywano go zatem w obrzędach religijnych i kultowych. W Polsce tradycja ludowa wiązała usypiające i odurzające moce maku ze śmiercią, stąd przekonanie, że spożycie go pomoże przekroczyć granicę do świata zmarłych. Makowe potrawy towarzyszyły stypom, Zaduszkom, a potem również wigilii, na którą „zapraszano” w ten sposób wszystkich już nieobecnych bliskich.

Z czasem symbolika maku rozrosła się o dostatek, płodność i urodzaj, a makowiec, kutia czy kluski z makiem stały się podstawą świątecznej kolacji. Sok o wspomnianych właściwościach narkotyzujących znajduje się w łodydze, liściach i na ściankach makówek. To z niego produkuje się opium,
a także morfinę, kodeinę, narkotynę i papawerynę – jako leki używane wyłącznie z polecenia lekarza, i to w ściśle określonych dawkach. Już aby uprawiać mak lekarski, niezbędne jest specjalne pozwolenie.

Ziarenka pełne zdrowia
Do celów kulinarnych stosuje się inny gatunek maku, znacznie uboższy w składniki narkotyczne, za to bogatszy w oleje i witaminy. Najpopularniejsza jest odmiana niebieska. Znany jest też mak biały – wypełnienie słynnych rogali marcińskich. Ponieważ ziarna maku niemal w połowie składają się z tłu- szczu, jest to produkt wysoce kaloryczny (100 g to niemal 500 kcal). Warto wiedzieć, że zawiera głównie nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-6. Wpływają one korzystnie na regenerację komórek, pracę serca, pomagają przywrócić równowagę cholesterolową oraz stanowią profilaktykę nowotworów, ale muszą być spożywane razem z odpowiednio większą ilością kwasów omega-3 (tj. np. z orzechami). Olej makowy (do kupienia w sklepach ze zdrową żywnością) reguluje ponadto pracę nerek i wątroby.

Co ciekawe, mak zawiera cały komplet witamin rozpuszczalnych, a tym samym najlepiej wchłanianych w tłuszczach, tj. A, D i E, a także witaminę C. Jest też doskonałym źródłem wapnia (polecany dzieciom w okresie wzmożonego wzrostu oraz osobom zagrożonym osteoporozą), magnezu (poprawia pracę mózgu, stąd jest idealny dla uczniów i studentów, zwłaszcza przy wzmożonej koncentracji), żelaza, miedzi, manganu, fosforu, potasu i cynku (korzystnie wpływa na wygląd skóry i paznokci). Ponadto zawiera błonnik, który wspomaga pracę jelit.

Polne zioło
Także mak polny (inaczej: dziki, wilczy) znalazł praktyczne zastosowanie, np. w ziołolecznictwie i kosmetyce (w płynach do higieny intymnej). Napary z jego płatków leczą kaszel i chrypkę. Podaje się je również przy biegunce, bolesnych miesiączkach oraz jako lekarstwo na bezsenność. Obecnie robi się z nich głównie odwary, ale dawniej spożywano całe pąki kwiatowe (płatki można dodać do sałatki). Stosowane zewnętrznie łagodzą podrażnienia skóry, przyspieszają gojenie się ran, leczą nieżyty jamy ustnej i gardła.

UWAGA! Mak może wchodzić w interakcje z różnymi lekami, głównie na nadciśnienie i bezsenność. Jeśli ktoś przyjmuje je regularnie, powinien skonsultować spożywanie maku z lekarzem.

REKLAMA

REKLAMA