Edukacyjna mapa stulecia

Początek był bardziej niż skromny. Otwocką edukację zapoczątkowało zaledwie dwanaścioro dzieci. Pierwsza szkoła powstała dopiero w 1904 r. z inicjatywy księdza Mieczysława Zembrzuskiego, który ją utrzymywał.

JACEK KAŁUSZKO

Rok później powstała pierwsza szkoła dwuklasowa. Znajdowała się w prywatnej willi „Paproć” przy ul. Reymonta. Utrzymywało ją stowarzyszenie Polska Macierz Szkolna, następnie Towarzystwo Wpisów Szkolnych, a wreszcie Towarzystwo Opieki nad Dziećmi. Potem przemianowano ją na prywatną szkołę Haliny Zaniewskiej. Najbardziej zasłużonymi postaciami, które tworzyły w tym czasie podstawy szkolnictwa powszechnego w Otwocku, byli: dr W. Wroński, dr W. Czaplicki, J. Nestorowiczówna i E. Kasperowicz.

„Jedynka” pierwsza
Na powstanie następnej placówki trzeba było poczekać aż 13 lat. W 1917 r. na edukacyjnej mapie Otwocka pojawiła się czterooddziałowa szkoła gminna. Obie wspomniane placówki były utrzymywane przez Otwock i państwo.

Tak wyglądała pierwotnie „Jedynka“ – pierwsza powszechna szkoła podstawowa w Otwocku. Poniżej uczniowie tej szkoły w 1930 r.
Tak wyglądała pierwotnie „Jedynka“ – pierwsza powszechna szkoła podstawowa w Otwocku. Poniżej uczniowie tej szkoły w 1930 r.

Bardzo ważnym okresem w historii lokalnej edukacji był rok 1918. Wtedy to obie placówki połączono i w ten sposób powstała pierwsza w Otwocku Powszechna Szkoła Publiczna nr 1 dla dzieci chrześcijańskich. To nie była jeszcze ta „Jedynka”, którą znamy obecnie. Tę zaczęto budować w 1925 r. Prace trwały aż do 1928 r., bo brakowało pieniędzy. Problem rozwiązała dopiero dotacja od Kuratora Okręgu Warszawskiego i z Sejmiku Warszawskiego.

Nowa szkoła przez lata prezentowała się inaczej niż dzisiaj, bo był to budynek o spadzistym dachu. W czasopiśmie „Otwock – Uzdrowisko” w jednym z numerów z 1924 r. czytamy: „W ogóle praca oświatowa w Otwocku cieszy się należytem zrozumieniem, wszelkie odnośne kredyty uchwalane są zawsze bez dyskusji przez radę miejską i dążeniem jest, aby wkrótce ani jedno dziecko w wieku szkolnym nie było poza szkołą”.

Później „Trójka”
Dwa lata po otworzeniu „Jedynki” władze oświatowe miasta zaczęły szukać lokalizacji dla nowej szkoły powszechnej. Szczególnie ważne było, aby powstała ona po drugiej stronie torów (patrząc z lewej w kierunku Lublina). Tak też się stało. Na budynek w którym miała się mieścić siedmioklasowa Szkoła Powszechna nr 3, wybrano prywatny dom przy ul. Moniu- szki 19. Przeszli do niej uczniowie z „Jedynki”, którzy mieszkali w pobliżu.

Edukacja starozakonnych
Nie zapomniano też o Żydach. W 1919 r. powstała druga publiczna Szkoła Powszechna nr 2 dla dzieci wyznania mojżeszowego, ale z językiem polskim jako wykładowym. Placówka mieściła się w willi Borensteinów przy ulicy Karczewskiej 31 (drewniany budynek stojący w pobliżu mleczarni, obecnie są tam nowe bloki). Prasa pisała: „Będąc jedynym typem tego rodzaju szkoły w powiecie, daje zupełnie dobre wyniki, odciągając dzieci żydowskie z chederów i dając im wykształcenie według programu szkół powszechnych”.

Publiczna „Dwójka” szybko się przepełniła i dlatego w 1930 r. dla uczniów żydowskich otworzono Szkołę Powszechną nr 4. Pierwotnie działała ona w wynajętym budynku przy ul. Staszica 72, a od 1937 r. mieściła się w nowym budynku przy ul. Szkolnej. Szybko rosnąca liczba starozakonnych w uzdrowisku spowodowała, że uruchomiono aż sześć prywatnych szkół żydowskich. Były to placówki wyznaniowe (Jesziwy) zakładane przez żydowskie stowarzyszenia kulturalno-oświatowe.

Jesziwa – Wyższa Szkoła Żydowska w przedwojennym Otwocku
Jesziwa – Wyższa Szkoła Żydowska w przedwojennym Otwocku

Powstaje gimnazjum
Rok 1919 był przełomowy również dlatego, że powstało gimnazjum koedukacyjne o profilu humanistycznym, pierwotnie prowadzone przez Polską Macierz Szkolną, a od 1921 r. przez zarząd miasta. Pierwsze lata jego funkcjonowania były trudne, bo szkoła omal nie uległa zniszczeniu podczas najazdu bolszewików w 1920 r.  W 1921 r. budynek gimnazjum stał się własnością miasta. Takie były początki „Gałczyna”, czyli dzisiejszego liceum ogólnokształcącego.

Pierwsze otwockie gimnazjum mieściło się w drewnianym budynku przy ul. Warszawskiej
Pierwsze otwockie gimnazjum mieściło się w drewnianym budynku przy ul. Warszawskiej

Gimnazjum mieściło się przy ul. Warszawskiej. Posiadało trzy pracownie: fizyczno-chemiczną, biologiczno-chemiczną oraz przyrodniczą, a także salę gimnastyczną. W 1933 r. miasto przekazało zarząd nad szkołą spółdzielni nauczycielskiej „Zrzeszenie Spółdziel- cze Uzdrowiskowego Gimnazjum Koedukacyjnego w Otwocku”.

W maju 1939 r. po raz pierwszy uczniowie tej otwockiej szkoły zdawali tzw. dużą maturę. Do egzaminu przystąpiło ośmioro ucz-niów. Sześcioro z nich otrzymało świadectwo dojrzałości.

Edukacja w czasie okupacji1 września 1939 r. otwockie dzieci nie poszły do szkoły. Hitlerowcy pozamykali je i powyrzucali z własnych budynków. W „Jedynce” stacjonowało wojsko, potem w budynku urządzono magazyn zbożowy. W „Dwójce” miała być utworzona szkoła niemiecka. Skonfiskowano podręczniki do nauki języka polskiego, historii i geografii.

W czasie okupacji na terenie powiatu i miasta działały w sumie 23 szkoły powszechne i tzw. Handlówka (Prywatna Szkoła Handlowa), utworzona w 1940 r. w budynku byłego gimnazjum. Odbywały się tam również kursy handlowo-buchalteryjne dla dorosłych z nauką języka niemieckiego.  Okrojone programy nauczania w zakresie szkoły podstawowej nauczyciele uzupełniali na tajnych kompletach aż do końca wojny. Działały one przy Szkołach Podstawowych nr 1, 3, 4. W 1940 r. powstały jeszcze tajne komplety gimnazjalne. Na przełomie 1941 i 1942 r. w Otwocku powołano Tajną Organizację Nauczycielską, w której działalność zaangażowały się dziesiątki nauczycieli. Opis ich bohaterskiej działalność i nazwiska nauczycieli można znaleźć w opracowaniach dotyczących historii miasta. Z tajnych kompletów skorzystały setki uczniów.

Wysyp szkół
Już 1 września 1944 r. w otwockich placówkach odbyła się uroczysta inauguracja roku szkolnego. W listopadzie naukę rozpoczęli uczniowie Gimnazjum Ogólnokształcącego i Gimnazjum Kupieckiego, które w lipcu 1945 r. przejął na utrzymanie zarząd miasta. W tym samym miesiącu postanowiono przekazać gmach dawnego kasyna na potrzeby gimnazjum ogólnokształcącego.

W 1946 r. miasto przejęło powołane w roku 1940 r. Gimnazjum Kupieckie i prowadziło je pod nazwą Miejskie Liceum Administracyjno-
-Handlowe I stopnia i Gimnazjum Handlowe do czasu zamknięcia placówki w 1951 r. Natomiast otwockie liceum i gimnazjum zostało przeniesione w 1947 r. do gmachu przedwojennego kasyna. W 1949 r., w jego budynku utworzono liceum pedagogiczne z internatem. Szkoła funkcjonowała do 1953 r.

W barakach z Zielonej Góry
W 1947 r. Miejska Rada Narodowa zaciągnęła pożyczkę na sprowadzenie z Zielonej Góry baraków, w których mieściła się nowa szkoła podstawowa. Stanęły one przy ul. Konopnickiej. Pierwotnie znajdowała się w nich Szkoła Podstawowa nr 3, potem przez wiele lat działało tu Technikum Gastronomiczne i Liceum Ekonomiczne.

W 1963 r. powstało Technikum Ekonomiczne. Mieściło się ono najpierw w budynku przy ul. Karczewskiej. Rok później przeniesiono je do opuszczonych przez SP nr 3 baraków przy ul. Konopnickiej. Stopniowo powstały też szkoły w innych dzielnicach Otwocka: „Piątka” przy ul. Majowej (1953 r.), „Szós-tka” w Świdrach Wielkich w 1960 r., SP nr 9 w Jabłonnie,  nr 6w Świdrze i SP nr 3 w Otwocku (1964 r.) oraz SP nr 2 w Otwocku-Soplicowie.

Od „Medyka” do „Nukleonika”
Ważną datą dla otwockiej edukacji był 1951 r. Powołano wtedy do istnienia Liceum Ogólnokształcące przy Sanatorium im. Mariana Buczka przy
ul. Prusa 11. W Sanatorium Rehabilitacyjnym im. Hanki Sawickiej uruchomiono Ośrodek Szkolenia Za- wodowego, powstało Liceum Medyczne, przekształcone następnie w Liceum Pielęgniarstwa. Wreszcie w 1963 r. utworzono Technikum Nukleoniczne kształcące kadry Instytutu Badań Jądrowych w Świerku.

„Trybuna Mazowiecka” pisała: „Zgodnie z podjętą już decyzją pierwsze w Polsce Technikum Jądrowe zlokalizowane zostało w Otwocku. Głównym kryterium wyboru była bliskość Instytutu Badań Jądrowych – naszej najpoważniejszej placówki naukowej w zakresie nukleoniki. Nie bez znaczenia okazało się również przychylne stanowisko Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Otwocku, wykazującego pełne zrozumienie potrzeb tej nowej placówki szkoleniowej. W tej chwili trwają prace nad stworzeniem profilu dydaktycznego naszego pierwszego Technikum Jądrowego. Będzie ono miało charakter pięcioletniej szkoły zawodowej, kształcącej techników-specjalistów w zakresie podstawowych gałęzi nukleoniki. Zajęcia w technikum rozpoczną się z nowym rokiem szkolnym. Perspektywiczne plany rozwoju krajowej techniki jądrowej zdają się świadczyć o tym, że absolwenci technikum nie będą mieli trudności ze znalezieniem zatrudnienia. Już dzisiaj – przy stosunkowo znacznej liczbie inżynierów nukleoników – istnieje u nas poważna luka przy obsadzaniu stanowisk wymagających średnich kwalifikacji zawodowych w dziedzinie nukleoniki”.

Na początku technikum razem z „Gałczynem” mieściło się w budynku kasyna, a w 1967 r. szkoła przeniosła się do nowego gmachu przy ul. Pułaskiego.
Najnowsze szkoły otwockie to: SP nr 12 (1985 r.), LO Słowackiego (1993 r.) oraz Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Nauk Społecznych (2001 r.), ostatnio przemianowana na Warszawską Szkołę Wyższą w Otwocku.

REKLAMA

REKLAMA