Ich otwockie ślady

Tu się urodzili, mieszkali, tworzyli, zmarli. Z Otwockiem związanych jest wielu sławnych ludzi, których znała lub zna cała Polska. Ci wybitni pisarze, artyści, uczeni czy sportowcy na zawsze wpisali się w historię naszego miasta. Czas przypomnieć niektóre z tych postaci.

JACEK KAŁUSZKO

Gdyby zapytać przeciętnego otwockiego przechodnia, kogo zaliczyłby do grona wybitnych mieszkańców miasta, odpowiedzi byłyby łatwe do przewidzenia. Pierwsze miejsce zająłby pewnie Elwiro Michał Andriolli, znakomity malarz, jeden z najwybitniejszych ilustratorów drugiej połowy XIX wieku, autor rysunków do pomnikowych dzieł literatury polskiej i obcej. Jest to artysta powszechnie znany, nie ma więc sensu rozwodzić się nad jego dokonaniami.

Z innymi postaciami byłby już większy problem. Mniej osób wie, że w Otwocku przez jakiś czas przebywał Marszałek Józef Piłsudski z żoną Aleksandrą, która walnie przyczyniła się do powstania sanatorium dziecięcego „Olin” przy ul. Borowej. Lepiej znający historię miasta wymieniliby jeszcze Władysława Reymonta, który napisał tu jedną z części „Chłopów”. Inni wskazaliby Stefana Jaracza, wielkiego aktora, którego imię nosi otwocki teatr. Kogo jeszcze? Może Adolfa Dymszę albo Stanisława Grzesiuka?

Wybitny bakteriolog
Tymczasem galeria znanych i zasłużonych postaci związanych z Otwockiem jest bardzo bogata. Zacznijmy od wybitnych naukowców. Należy do nich Odo Bujwid, którego dom nadal stoi przy ul. Kościelnej. Był on pierwszym polskim bakteriologiem, jednym z pierwszych polskich naukowców zajmujących się produkcją szczepionek leczniczych, prowadził pionierskie szczepienia przeciwko wściekliźnie. Specjalizację bakteriologiczną zdobył w Berlinie i w Paryżu. Był kierownikiem Katedry Higieny Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w czasie okupacji – założycielem wytwórni surowic i szczepionek, która dostarczała preparatów przeciwko durowi plamistemu.

Artystyczne dusze
Najliczniej reprezentowaną grupą wybitnych osób związanych z miastem są artyści. W Otwocku ma swoją pracownię rzeźbiarz Mirosław Bałka, absolwent warszawskiej ASP, którego prace znajdują się w europejskich i amerykańskich kolekcjach muzealnych. Jest on autorem pomnika ofiar katastrofy promu Estonia zrealizowanego w Sztokholmie w 1998 roku, laureatem Paszportu „Polityki”, Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida i stypendium Miesa van der Rohe.

Przez wiele lat w Otwocku mieszkał Ernest Bryll, poeta, pisarz, tłumacz i krytyk filmowy, autor tekstów piosenek, które były szlagierami takich zespołów jak 2 plus 1, Pakt, Partita, Myslovitz, Skaldowie i Waganci oraz wokalistów: Stana Borysa, Haliny Frąckowiak, Marka Grechuty, Haliny Kunickiej, Bernarda Ładysza, Urszuli Narbut, Czesława Niemena, Jerzego Połomskiego, Krystyny Prońko, Łucji Prus, Danuty Rinn, Maryli Rodowicz, Andrzeja Rybińskiego, Urszuli Sipińskiej. Bryll był dyrektorem Instytutu Kultury Polskiej w Londynie, a w latach 1991-1995 – ambasadorem Rzeczypospolitej w Irlandii.

W Otwocku mieszkała i zmarła (w 2005 r.) Mira Kubasińska, słynna wokalistka bluesrockowego zespołu Breakout, pierwsza żona Tadeusza Nalepy, uważanego za ojca polskiego bluesa. Zaduszki Bluesowe w Otwocku są imprezą poświęconą jej pamięci.

W naszym mieście mieszka też piosenkarka Sława Przybylska, która w 1958 r. zdobyła rozgłos piosenką „Pamiętasz, była jesień”. Jej przeboje śpiewały pokolenia Polaków. W 2015 r. została laureatką Diamentowego Mikrofonu – nagrody dla wybitnych twórców radiowych.

Mieszkał tu również Marek Sart, wybitny kompozytor muzyki rozrywkowej, który zmarł w Otwocku w listopadzie 2010 r. Był on członkiem jazzowego zespołu muzycznego Melomani Jerzego Matuszkiewicza, w którym grał na kontrabasie i gitarze, a potem, w 1968 r., wraz z Ernestem Bryllem założył zespół Drumlersi. Autor m.in. piosenki „Wspomnienie” do wiersza Juliana Tuwima, którą Czesław Niemen nagrał w 1967 r. z zespołem Akwarele na płycie „Dziwny jest ten świat”. Jego dziełem są przeboje „Malowana lala” i „Trzysta tysięcy gitar” (Karin Stanek) oraz „Syg sygedyr” (Michaja Burano).

Dziennikarze i pisarze
Otwocczaninem jest Kamil Sipowicz, historyk filozofii, dziennikarz, poeta, rzeźbiarz i malarz, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, a prywatnie mąż Kory Jackowskiej, wokalistki grupy Maanam. Rzeźbi w drewnie i metalu, zajmuje się grafiką komputerową, malarstwem (akryl i gwasz). Był też redaktorem naczelnym kilku czasopism.

Jeśli już o naczelnych mowa, to od wielu lat tygodnikiem „Polityka” kieruje Jerzy Baczyński, absolwent LO im. Gałczyńskiego, który wciąż mieszka w Otwocku. Wcześniej pracował w „Życiu Warszawy” i działał w paryskim komitecie koordynacyjnym „Solidarności”. W 2001 r. wyróżniono go Nagrodą im. Dariusza Fikusa w kategorii twórcy mediów, a w 2010 r. został wybrany Dziennikarzem 20-lecia. Innym naczelnym jest Zbigniew Nosowski, działacz katolicki, redaktor naczelny „Więzi”. Na przełomie lat 70. i 80. z żoną Katarzyną współtworzył pierwszą wspólnotę Ruchu Światło-Życie w Otwocku. Jest on współtwórcą Społecznego Komitetu Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich, wiceprzewodniczącym Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów.

Mieszkanką Otwocka jest Renata Senktas – poetka i tłumaczka, w 2011 r. nominowana do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” w kategorii debiut roku za tom „Bardzo”. Przekłady publikuje m.in. w „Literaturze na Świecie”.

W Otwocku w 1994 r. zmarła Jadwiga Korczakowska – pisarka, poetka, autorka wierszy, opowiadań i książek dla dzieci. Podczas okupacji w Świdrze spędzał swoje dzieciństwo Ryszard Kapuściński, a Hanna Krall, wybitna pisarka i dziennikarka, po wojnie przebywała w otwockim domu dziecka.

Aktorzy i ludzie sceny
Z Otwocka pochodzi wielu aktorów i osób zawodowo związanych z teatrem i filmem. Jednym z nich jest Tomasz Grochoczyński, urodzony w naszym mieście aktor teatralny, filmowy i dubbingowy. Absolwent PWST w Warszawie, szerszej publiczności znany z ról w „M jak miłość”, „Plebanii”, „Ogniem i mieczem”, „Alternatywy 4”, „07 zgłoś się”.

W Świdrze urodził się Krzysztof Janczak, aktor, reżyser i scenarzysta. Od 1972 r. związany ze Studenckim Teatrem Satyryków. W latach 1976-1980 występował w kabaretach klubu Stodoła w Warszawie, potem współpracował z Janem Pietrzakiem w kabarecie Młoda Egida i Pod Egidą. W stanie wojennym grał postać Pana Yapy i współtworzył program telewizyjny „5-10-15.” Grał w wielu filmach i serialach dla dzieci, występował w filmach i serialach telewizyjnych. W latach 2000-2001 w RTL 7 prowadził program „Beczka śmiechu”. W 2015 r. wystąpił w roli pana Andrzeja w internetowym serialu paradokumentalnym „Korpo”. Znany z ról w serialach „Na dobre i na złe”, „Pierwsza miłość”, „Rodzinka”, „Kasia i Tomek”, „Tygrysy Europy”.

Otwocczankami są też aktorka Joanna Kasperska (zagrała m.in. w filmach  „Nie lubię poniedziałku”, „Zaklęte rewiry” oraz serialach: „Prawo Agaty”, „Pierwsza miłość”, „Kryminalni”, „M jak miłość”, „Plebania”) oraz kostiumograf Anna Ostapińska, (współpracowała przy filmach: „Konopielka”, „Obywatel Piszczyk”, „Miłość ci wszystko wybaczy”, „Sztuka kochania”, „Panny i wdowy” i serialach „Ballada o Januszku”, „Klan”).

Wieloletnim mieszkańcem Otwocka i absolwentem tutejszego liceum jest też wybitny aktor teatralny Ignacy Gogolewski.

Na stadionach świata
Wprawdzie OKS nie jest sportową potęgą, ale w swojej długiej historii doczekał się wybitnych zawodników. Przez lata reprezentujący otwocką sekcję ciężarowcy należeli do światowej czołówki. Gwiazdami byli np. bracia Dołęgowie. Wychowanek „Startu” Otwock Marcin jest trzykrotnym mistrzem świata i mistrzem Europy, byłym rekordzistą świata. Robert, 13-krotny medalista Mistrzostw Polski, występował w barwach otwockiego klubu w latach 2004-2007.

Kolejną gwiazdą był Grzegorz Witold Kleszcz, trzykrotny olimpijczyk (8. miejsce w Sydney, 10. w Atenach i 7. w Pekinie), kierownik sekcji podnoszenia ciężarów w „Starcie” Otwock, brązowy medalista ME w Trencinie. Jeszcze większe sukcesy odnosił Szymon Kołecki, przez wiele lat zawodnik „Startu” Otwock, potem reprezentujący KPC Górnik Polkowice. Na Igrzyskach Olimpijskich w Sydney zdobył srebrny medal, a w 2008 r. w Pekinie wywalczył złoto. Jest też czterokrotnym medalistą mistrzostw świata, sześciokrotnym medalistą mistrzostw Europy (pięć razy wywalczył tytuł mistrza Europy). Do niedawna pełnił funkcję prezesa Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów.

Sukcesy odnosili i odnoszą też lekkoatleci. Urodzona w Otwocku skoczkini wzwyż Urszula Kielan zdobyła srebro na olimpiadzie w Moskwie. W barwach klubu Gwardia Warszawa wywalczyła też dwa tytuły mistrzyni kraju na otwartym stadionie i trzy w hali. Podczas halowych mistrzostw Europy zdobyła trzykrotnie brąz, a raz srebro.

Wielokrotną mistrzynią Polski (cztery złota i jedno srebro) w pchnięciu kulą jest wychowanka lekkoatletycznej sekcji „Startu” Otwock Paulina Guba. W kolekcji jej trofeów znajduje się też srebro Letniej Uniwersjady w 2015 r. oraz medale halowych mistrzostw kraju (cztery złote, srebrny i brązowy).
Brązowym medalistą Igrzysk Paraolimpijskich w Londynie, mistrzem świata i Europy, rekordzistą świata w biegu na 1500 m jest niepełnosprawny lekkoatleta Rafał Korc, zawodnik klubu „Start” Otwock.

Z Otwockiem związany był wybitny tyczkarz Tadeusz Ślusarski. Na igrzyskach w Montrealu zdobył złoty medal, w 1980 r. w Moskwie zajął drugie miejsce. Był dwukrotnym halowym mistrzem Europy oraz srebrnym medalistą uniwersjady, czterokrotnym rekordzistą Polski, rekordzistą Europy i posiadaczem halowego rekordu świata.

Po zakończeniu kariery pracował jako trener w Skrze Warszawa oraz w Otwocku, gdzie mieszkał i był nauczycielem WF-u w LO im. Gałczyńskiego. Jego imię nosi stadion OKS-u i jedna z ulic.

Warto wspomnieć jeszcze o urodzonym w Otwocku kierowcy Formuły 3 Maurycym Kochańskim, który jest czterokrotnym mistrzem Polski w wyścigach.

W kręgu polityki
Z Otwocka pochodził Paweł Wypych, od 2005 do 2006 r. sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, w 2007 r. podsekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w latach 2009-2010 sekretarz stanu w kancelarii prezydenta. Zginął on w katastrofie samolotu w Smoleńsku.

Otwocczanką jest też posłanka na Sejm VII kadencji Anna Grodzka, urodzona 16 marca 1954 r. jako Krzysztof Bogdan Bęgowski. Jest ona pierwszą w Polsce i w Europie osobą publicznie ujawniającą swój transseksualizm, którą wybrano do parlamentu na szczeblu krajowym. Była wiceprzewodniczącą klubu poselskiego Ruchu Palikota, a także wiceprzewodniczącą Komisji Kultury i Środków Przekazu, członkinią sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz wiceprzewodniczącą Parlamentarnej Grupy Kobiet.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s