„Turki” przy grobie Jezusa

Jednym z elementów polskiej tradycji wielkanocnej jest powszechny obyczaj stawiania wart przy grobie Chrystusa. Zwyczaj jest bardzo stary, bo do Polski został przyniesiony przez Zakon Bożogrobców w połowie XII wieku. Nie każdy jednak wie, że w niektórych częściach Polski przy grobie Pana czuwają… „Turki”.

JACEK KAŁUSZKO

Obowiązkiem Zakonu Bożogrobców było wystawianie straży w Jerozolimie na pamiątkę żołnierzy rzymskich strze-gących ciała Chrystusa. W Polsce warty pełnią najczęściej ubrani w galowe mundury strażacy z toporkami.

Dziwne oddziały, fantazyjne stroje
Jednak w niektórych regionach kraju te straże wyglądają zupełnie inaczej i zwane są „Turkami”. Najbardziej znane warty tureckie można obejrzeć na Podkarpaciu, w okolicach Łańcuta, Przeworska, Stalowej Woli i we wsiach nad Sanem. Są to kolorowo i fantazyjnie ubrane grupy mężczyzn, które nie tylko pełnią warty grobowe, ale w Wielką Niedzielę prowadzą przed kościołem nieznaną w żadnych regulaminach wojskowych musztrę. Maszerują, tworząc czworokąty, trójkąty, idąc pod prąd, tańcząc itd. Większość z tych oddziałów nosi stroje nawiązujące do mundurów żołnierzy Księstwa Warszawskiego.

Są też grupy ubrane jak rzymscy legioniści, a także swoim ubiorem przypominające wojska tureckie, stąd powszechna nazwa „Turki”.

Echo wyprawy wiedeńskiej
Badacze są zgodni, że to echa legendy, która wywodzi się z czasów odsieczy wiedeńskiej, kiedy to wracający z wojny żołnierze poubierali się w zdobyczne stroje i w nich wracali do domu. A że było to akurat w okresie Wielkiej Nocy, swoje kroki skierowali do kościoła, aby zaciągnąć tam wartę przy grobie Chrystusa. Podczas swoich wielkanocnych wędrówek odwiedziłem wiele miejscowości położonych między Wisłą a Sanem, fotografując te egzotyczne straże. Pierwszy raz było to w latach 80. XX w.

Na Mazowszu też
Zdając sobie sprawę, że nadsańskie wsie leżą daleko od Otwocka, postanowiłem przybliżyć Czytelnikom możliwość obejrzenia oryginalnych wart grobowych. Na wypad wystarczy pół dnia, bo zapraszam na Mazowsze, do dwóch miejscowości leżących na trasie Płońsk–Sierpc. Pierwszą z nich jest Drobin. Tam, w starym gotyckim kościele stojącym na rynku, w Wielką Sobotę pełnią straże „Turki” w mundurach przechowywanych od dawna na plebanii i używanych tylko tego dnia. Jest co podziwiać: mężczyźni ubrani w czerwone mundury, na głowach mają wysokie tureckie czapki, w dłoniach dzierżą halabardy i szable. Warto wybrać się również do pobliskiej wsi Góra (bliżej Płońska). Jest tam stary, drewniany kościółek, w którym miejscowe „Turki” trzymają warty przed Grobem Pańskim w jeszcze bardziej oryginalnych ubiorach. Zielone wojskowe kurtki, czerwone spodnie z lampasami, na głowach hełmy, broń w ręku. Na dodatek wszyscy z wielkimi czarnymi brodami…

Przegląd „Turków”
Kto nie może wybrać się tam w okresie Wielkiej Nocy, ma jeszcze szansę nacieszyć oczy niezwykłymi oddziałami. Co roku organizowana jest bowiem Ogólnopolska Parada Straży Wielkanocnych, na którą zjeżdżają warty z całej Polski. To szalenie barwne, niecodzienne widowisko w tym roku odbędzie się 30 kwietnia w Grodzisku Dolnym (pow. Leżajsk). Impreza potrwa w godz. 11-18. Parada uliczna zacznie się o godz. 12.15. Kto pojedzie, nie pożałuje!

REKLAMA

REKLAMA