Po nas choćby… oczyszczalnia

MIASTO SIĘ CIESZY, ALE CZY JEST Z CZEGO?

Józefów na swojej stronie internetowej chwali się, że „coraz bliżej do oczyszczalni”. Tymczasem w świetle rozstrzygnięcia Ministerstwa Środowiska, które podtrzymało w mocy decyzję o braku dofinansowania do budowy, trudno tu mówić o satysfakcji bez sceptycyzmu. Ministerstwo w wielu miejscach podkreśla, że są duże wątpliwości, czy budowa kolejnej oczyszczalni w aglomeracji otwockiej ma uzasadnienie…

SYLWIA WYSOCKA

Władze Józefowa cieszą się, że prace budowlane przy oczyszczalni ścieków nad Świdrem wkraczają w fazę wykończeniową. Informują, że na budynkach technicznych pojawiają się elementy instalacji fotowoltaicznej, która będzie wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej na potrzeby własne oczyszczalni.

Jak wynika z przetargu, inwestycja ma kosztować miasto i jego mieszkańców 32 mln 207 tys. 560 zł. Józefów starał się o jej dofinansowanie ze środków unijnych. Zgodnie z pierwszymi informacjami po naborze wniosek Józefowa został zweryfikowany pozytywnie. Jednak później, w wyniku dodatkowej analizy, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zdecydował, że nie przeszedł on oceny merytorycznej ani pierwszego, ani kolejnego stopnia. Władze Józefowa odwołały się od decyzji do Ministerstwa Środowiska.

Udało się nam dotrzeć do rozstrzygnięcia dotyczącego protestu miasta. Pochodzi ono wprawdzie z początku 2018 roku, ale jest szczególnie wymowne w kontekście zadowolenia władz miasta z budowy własnej oczyszczalni. Ministerstwo w wielu miejscach obszernego dokumentu podaje w wątpliwość ekonomiczną zasadność budowy drugiej oczyszczalni w aglomeracji otwockiej.

Nieprawdziwa teza: Otwock źle oczyszcza

Józefów oparł swój wniosek m.in. na tezie, że otwocka oczyszczalnia, do której dziś mieszkańcy odprowadzają ścieki, nie spełnia określonych w przepisach standardów ich oczyszczania. Dlatego miasto uważa, że budowa nowej oczyszczalni spowoduje osiągnięcie efektu ekologicznego, bo ścieki zaczną być wreszcie oczyszczane według właściwych parametrów. Jednak nie zgadza się z tym ani NFOŚiGW, ani Ministerstwo Środowiska, pisząc wprost, że Józefów oparł się na „nie w pełni poprawnej interpretacji danych dotyczących jakości odprowadzania ścieków do otwockiej oczyszczalni”.

Ministerstwo podtrzymuje słuszność analizy dokumentów wykonanej przez NFOŚiGW, z której wynika, że otwocka oczyszczalnia – mimo sporadycznych przekroczeń wskaźników – spełnia normy
i oczyszcza ścieki w sposób właściwy. To z kolei oznacza, że budowa nowej oczyszczalni nie spowoduje, że ścieki w Józefowie będą oczyszczane w sposób bardziej ekologiczny niż dotychczas. Wartością dodaną będzie tylko liczba dodatkowych osób, które poprzez rozbudowę sieci dołączą się do nowej oczyszczalni. Wobec tego ministerstwo stwierdza wprost, że „przedsięwzięcie charakteryzuje się bardzo wysokimi nakładami w stosunku do możliwego do osiągnięcia efektu ekologicznego”.

I podkreśla, że „w świetle ustaleń dotyczących spełniania przez oczyszczalnię ścieków w Otwocku wymogów prawa w zakresie oczyszczania ścieków nie można uznać, że w wyniku realizacji projektu miasta Józefowa nastąpi poprawa w tym zakresie (…) wskaźnik rezultatu będzie wynikać jedynie z przyłączenia nowych użytkowników do sieci kanalizacyjnej”.

Przeanalizowali zbyt mało wariantów

W dalszej części rozstrzygnięcia ministerstwo potwierdziło słuszność decyzji NFOŚiGW w kwestii, którą od początku podnosiły m.in. otwockie organizacje ekologiczne, np. Polski Klub Ekologiczny „Otwockie Sosny”. Podkreślały one, że Józefów, przedstawiając ekonomiczne uzasadnienie dla różnych wariantów oczyszczania ścieków, nie wziął pod uwagę dotychczasowego oczyszczania ścieków w otwockiej instalacji. NFOŚiGW i Ministerstwo Środowiska podzielają tę opinię, stwierdzając, że „analiza wariantów w ramach projektu została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy (…) wnioskodawca wziął pod uwagę jedynie fragment aglomeracji Otwock należący do miasta Józefów, nie wziął zaś pod uwagę realizacji projektu na całość systemu kanalizacji na terenie aglomeracji”.

Prawidłowa analiza wariantów powinna dać odpowiedź na pytanie, czy budowa nowej oczyszczalni w Józefowie przy jednoczesnej modernizacji oczyszczalni w Otwocku jest rozwiązaniem racjonalnym. Na podstawie wyliczeń fundusz ochrony środowiska wykazał, a Ministerstwo Środowiska potwierdziło, że wariant polegający na wykorzystaniu zmodernizowanej oczyszczalni w Otwocku dla potrzeb całej aglomeracji jest korzystniejszy niż budowa nowej oczyszczalni w Józefowie. „Dofinansowanie budowy oczyszczalni w Józefowie i modernizacja oczyszczalni w Otwocku oznaczałyby przyznanie dotacji ze środków unijnych o ok. 12 mln zł wyższej – przy takim samym efekcie ekologicznym” – podsumowuje ministerstwo.

Oczyszczalnia w rezerwacie – czy to jest zrównoważony rozwój?

Jednym z kolejnych kryteriów, które w opinii obydwu instytucji nie zostało przez Józefów spełnione, jest zasada zrównoważonego rozwoju. Chodzi tu o weryfikację, czy projekt obejmuje finansowanie przedsięwzięcia minimalizującego oddziaływanie człowieka na środowisko.

Kluczowe nie jest tu jednak to, że rura odprowadzająca ścieki znajduje się na terenie rezerwatu rzeki Świder, choć jak zauważa ministerstwo, „wątpliwość budzi fakt budowy nowej oczyszczalni na terenie rezerwatu przyrody Świder w obliczu istnienia alternatywnego funkcjonującego dotychczas rozwiązania”. Kryterium jest jednak niespełnione, dlatego że odłączając się od otwockiej oczyszczalni, Józefów wpłynie na spadek produkcji tego, czym szczyci się OPWiK, czyli biogazu i pozyskiwanej z niego energii. Tymczasem korzystanie z biogazu, a w efekcie ograniczone zapotrzebowanie na paliwa kopalne, to mniejsza presja na środowisko.

Józefów, przekierowując ścieki do swojej oczyszczalni, wpłynie na zmniejszenie produkcji biogazu w Otwocku, nie proponując w zamian żadnych konkretów. „Nie można stwierdzić, że wystąpią korzyści energetyczne z procesu spalania osadów z oczyszczalni ścieków w Józefowie” – ocenia na podstawie uzyskanych danych ministerstwo.

Analizując jeszcze wiele innych zarzutów miasta, Ministerstwo Środowiska przyznało w większości rację narodowemu funduszowi. Władzom Józefowa pozostało odwołać się do sądu, nigdzie jednak nie chwaliły się pozytywnymi rozstrzygnięciami. Józefów buduje dziś swoją oczyszczalnię za pieniądze swoich bogatych mieszkańców. Nie dostał dofinansowania ani na budowę samej oczyszczalni, ani sieci, mimo że w świetle wyjaśnień ministerstwa mógł zgodzić się na ten drugi, ograniczony wariant. Sukces i satysfakcja?

Kontakt

05-400 OTWOCK, ul. Górna 9
tel./fax 22 710 12 10
tel. 22 710 0 999
e-mail: redakcja@linia.com.pl