Mgła mózgowa

Nie jest pojęciem naukowym ani jednostką chorobową, jednak od dawna funkcjonuje jako potoczne określenie charakterystycznego zespołu zaburzeń neurologicznych. Na przestrzeni życia każdy z nas może doświadczyć mgły mózgowej wiele razy, i to z różnych przyczyn. O utrzymującym się lub pojawiającym nagle stanie zamglenia umysłu mówi się ostatnio coraz częściej w kontekście powikłań po przebyciu zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Co powinniśmy wiedzieć o tej dolegliwości?

AGATA LEGAN

Autorstwo terminu przypisuje się niemieckiemu lekarzowi Georgowi Greinerowi, który w 1817 r. określił stan swojego pacjenta mianem „Verdunkelung des Bewusstseins”, co można przetłumaczyć dosłownie jako zaciemnienie świadomości. Miało się to odnosić do sytuacji, w której świadomość chorego nie jest nieprawidłowa na poziomie patologicznym, a mimo to nie funkcjonuje normalnie. Owo zmętnienie uznawano początkowo za mniej poważną i słabiej nasiloną odmianę delirium. Obecnie określa się tak szeroko pojmowane zaburzenia rozumienia i percepcji, które nie mają ani nagłego, ani intensywnego przebiegu, wciąż jednak przyczyniają się do obniżenia komfortu życia czy nawet poziomu niezależności. Ponieważ nie istnieje żaden standardowy test kliniczny, który pozwoliłby precyzyjnie zdiagnozować zamglenie umysłu, rozpoznanie zależy wyłącznie od odczuć pacjenta i subiektywnej oceny lekarza.

Mimo wszystko da się wymienić kilka typowych objawów mgły mózgowej, a są to:

  • nieuwaga, trudności ze skupieniem uwagi i koncentracją,
  • utrudniony proces kojarzenia i rozumienia, problemy z uczeniem się i pamięcią,
  • zaburzenia percepcji zmysłowej, tj. odbierania i interpretacji bodźców słuchowych, dotykowych i innych,
  • problem z wyrażeniem myśli czy znalezieniem właściwego słowa (trudności językowe),
  • wrażenie rozbicia i dezorientacji,
  • poczucie zmęczenia, senności lub funkcjonowania jak we śnie,
  • brak zaufania do własnych osądów,
  • zaburzenia procesów odpoczynku i regeneracji,
  • wyczerpanie psychiczne i fizyczne,
  • zaburzenia funkcji wykonawczych,
  • brak motywacji do działania,
  • niepokój,
  • czasami: bóle głowy, migrena.

W poszukiwaniu przyczyn

Fizjologiczną przyczyną mgły umysłowej są zaburzenia regulacji neuroprzekaźników, tj. związków chemicznych, które są odpowiedzialne za przenoszenie informacji (impulsów) między neuronami w mózgu i całym układzie nerwowym. Do najważniejszych tego typu neurotransmiterów należą: serotonina, dopamina, acetylocholina i kwas gamma-aminomasłowy, czyli tzw. wielka czwórka sygnalizacji mózgowej. Obniżony poziom serotoniny dość szybko skutkuje wahaniami nastroju, stanami depresyjnymi i trudnościami w odczuwaniu emocji adekwatnych do sytuacji. Z kolei stale podwyższona dopamina prowadzi do pobudzenia przypominającego nieustanny stres – im dłużej się utrzymuje, tym większe jest prawdopodobieństwo, że organizm zareaguje stanem zapalnym. Spadek acetylocholiny zaburza natomiast procesy skupiania uwagi i zapamiętywania (podobnie jak w przypadku choroby Alzheimera), zaś niedostateczny poziom kwasu gamma-aminomasłowego sprawia, że pojawiają się i nasilają takie dolegliwości jak bezsenność, wzmożone napięcie nerwowe czy stany lękowe.

Skąd biorą się jednak te chemiczne braki? Najczęściej są konsekwencją różnych schorzeń, takich jak choroba Hashimoto i inne przypadłości tarczycy, choroby o podłożu hormonalnym, depresja, anemia, niezdiagnozowana celiakia, borelioza, nerwica, przebyty udar, uraz (szczególnie głowy), długotrwała hospitalizacja, terapia limfocytami T (stosowana np. przy niektórych typach nowotworów), a także niezdrowy tryb życia, na który składa się chroniczne zmęczenie i stres, niedobór snu, stymulacja układu nerwowego zbyt wieloma bodźcami, odwodnienie organizmu (już niewielki stopień odwodnienia skutkuje zaburzeniami w funkcjonowaniu mózgu!), słaba kondycja i brak aktywności fizycznej oraz dieta powodująca niedożywienie mózgu, tj. złożona z produktów przetworzonych, ubogich w kluczowe minerały (magnez, cynk) i witaminy, szczególnie z grupy B. Z najnowszych badań wynika, że mgła mózgowa dotyka też ok. 35 proc. pacjentów, którzy przechorowali COVID-19.

Mgła pokoronawirusowa

To jeden z poważniejszych skutków zakażenia wirusem SARS-CoV-2, który zgodnie z aktualnymi szacunkami występuje aż w jednej trzeciej przypadków. Koronawirus do namnażania wykorzystuje połączenie z receptorem ACE2, związanym m.in. z komórkami układu nerwowego, dlatego prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń neurologicznych po przebyciu tej infekcji jest duże i zwiększa się jeszcze bardziej przy ciężkim i długotrwałym przebiegu choroby. Amerykańskie badania potwierdziły, że wynika to z wystąpienia tzw. burzy cytokinowej, czyli nadprodukcji cytokin – białek układu immunologicznego. Pobudzają one komórki układu odpornościowego do określonych reakcji i są wręcz pożądane, ale u wielu chorych na COVID-19 reakcje te są dysfunkcyjne, a poziom cytokin w płynie mózgowo-rdzeniowym znacznie przekracza normę, powodując stan zapalny i dezorientację organizmu. Co ciekawe, COVID-owa mgła mózgowa daje objawy zwykle dopiero po dwóch-trzech miesiącach od zakażenia i trwa nawet przez wiele tygodni lub miesięcy. Ryzyko jej wystąpienia wydaje się (jak dotąd) nie mieć związku z wiekiem ani chorobami współistniejącymi, wzrasta jednak u pacjentów reanimowanych, po długotrwałej respiratoro- czy tlenoterapii. W skrajnych przypadkach rozwija się w depresję, stany lękowe czy zespół stresu pourazowego.

WAŻNE: Aktualnie mózgową mgłę po COVID-19 próbuje się z obiecującym skutkiem leczyć lekami przeciwzapalnymi i sterydami.

Dopadła cię mgła mózgowa?

Oto, co możesz zrobić:

  • zadbaj o stały rytm dnia, tj. godziny na pracę, hobby i sen, przy czym ten ostatni powinien być odpowiednio długi (minimum osiem godzin), głęboki i ciągły;
  • wprowadź do codziennej rutyny niewielką, choćby 15-minutową aktywność fizyczną, np. kilka przysiadów czy skłonów;
  • przebywaj na świeżym powietrzu minimum 30 minut dziennie;
  • pij co najmniej dwa litry wody mineralnej na dobę;
  • sięgaj po produkty bogate w magnez (warzywa strączkowe, pietruszka, kakao), omega-3 (ryby morskie, oleje roślinne, orzechy), witaminy z grupy B (pełne ziarna) i cholinę (żółtka jaj, wątróbka, szpinak);
  • staraj się ćwiczyć mózg – czytaj, rozwiązuj łamigłówki, ucz się nowych słów (np. jednego dziennie);
  • ogranicz ilość bodźców, szczególnie agresywnych, takich jak hałas, gry komputerowe czy intensywne światło.

KONIECZNIE skorzystaj z fachowej pomocy lekarskiej, w tym psychologicznej!

2 komentarze do “Mgła mózgowa

  • 10 kwietnia 2021 o 20:45
    Permalink

    Łażenie w przyduszaczu po pustej ulicy napewno nie rozwieje tej mgły. Matnia.

    Odpowiedz
  • 19 maja 2021 o 11:48
    Permalink

    Czy w wieku 22 lat jest możliwa mgła mózgowa, zachorowalem na początku grudnia, smak i węch stracilem. Węch odzyskałem po miesiącu a smak po 3 dniach, a na początku marca pojawiły się dziwne objawy w glwoei które trwają do dzisiaj ”uczucie obcość siebie”

    Odpowiedz

Zostaw komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.