To jest już zapaść demograficzna

Sytuacja demograficzna w Polsce pogarsza się z miesiąca na miesiąc. Liczba zgonów w ostatnich kilkunastu miesiącach jest największa od czasów II wojny światowej. Drastycznie spada również liczba narodzin. Jak na tym tle wypada powiat otwocki? Postanowiliśmy to sprawdzić

ARTUR KUBAJEK

Te dane mogą niepokoić. Od 2013 r. liczba ludności w Polsce systematycznie maleje. W styczniu 2019 r. wyniosła 38 mln 406 tys. Najbardziej gwałtowny spadek odnotowano od stycznia 2020 r. do stycznia 2021 r. Liczba mieszkańców naszego kraju zmniejszyła się z 38 mln 379 tys. do 38 mln 244 tys. – w ciągu 12 miesięcy zmarło 135 tys. Polaków.

To efekt zarówno rekordowo dużej liczby zgonów, jak i bardzo małej liczby urodzeń. Zgodnie z danymi w Rejestrze Stanu Cywilnego w 2020 r. odnotowano w Polsce 486 tys. 345 zgonów. To najwięcej w powojennej historii kraju. Zdaniem specjalistów to przede wszystkim efekt koronawirusa. Choć Ministerstwo Zdrowia mówi o 30 tys. zgonów (liczba ta wzrosła teraz do ponad 75 tys.) związanych z SARS-CoV-2 w 2020 r., to drugie tyle osób mogło umrzeć z powodu niewydolności systemu, którą wywołał wirus.

Alarmujące są też dane dotyczące urodzeń. W styczniu 2020 r. na świat przyszło 33,2 tys. dzieci. Każdy kolejny miesiąc był gorszy – w grudniu 2020 r. urodziło się już tylko 25,8 tys. dzieci. Całkowita liczba urodzeń w ubiegłym roku wyniosła 355,3 tys.

Tak źle nie było od czasów II wojny światowej. Portal next.gazeta.pl podaje, że do połowy 2020 r. roczne spadki ludności w Polsce wynosiły ok. 30 tys. rok do roku. W ostatnim kwartale ubiegłego roku i pierwszym 2021 r. tempo ubytku rzeczywistego wzrosło trzykrotnie i wyniosło -0,15 proc., co oznacza, że na 10 tys. mieszkańców ubyło 15 osób. Rok temu było to pięć osób.

W konsekwencji – jak podaje GUS – przyrost naturalny (różnica między liczbą urodzeń żywych i zgonów) był ujemny i wyniósł -122 tys. (w 2019 r. -35 tys.). Współczynnik kształtował się na poziomie -3,2‰ (w 2019 r. -0,9‰). Oznacza to, że w 2020 r. w wyniku ruchu naturalnego na każde 10 tys. osób ubyło 32 Polaków. W miastach już od ponad 20 lat odnotowuje się ubytek naturalny (z wyjątkiem lat 2008-2011), który w 2020 r. wyniósł -87,2 tys. Na wsi drugi rok z rzędu mamy do czynienia z ujemnym przyrostem naturalnym, w minionym roku liczba zgonów przewyższyła liczbę urodzeń o 34,8 tys.

Poza przyrostem naturalnym na liczbę ludności mają wpływ również migracje zagraniczne. Jak informuje GUS, saldo migracji na pobyt stały ukształtowało w 2020 r. się na poziomie +4,5 tys. osób, co pokazuje, o ile liczba imigracji była większa od liczby emigracji. Saldo to było niższe niż rok wcześniej w wyniku spadku zarówno imigracji, jak i emigracji (w 2019 r. saldo migracji wynosiło +6,2 tys.). Bezpośrednią przyczyną spadku liczby migracji były restrykcje związane z COVID-19 w zakresie mobilności zagranicznej ludności.

W 2020 r. na pobyt stały zameldowało się prawie 13,3 tys. osób mających poprzednio stałe miejsce zamieszkania za granicą. Wyjazd na pobyt stały poza granicę kraju zgłosiło blisko 8,8 tys. osób. Najwyższe saldo migracji, podobnie jak w poprzednich latach, odnotowano w województwie mazowieckim.

W tym miejscu warto również wspomnieć o skali migracji wewnętrznych, które mają wpływ na lokalne wzrosty lub spadki liczby ludności. W 2020 r. ponad 385 tys. osób (o 83,3 tys. mniej niż rok wcześniej) zmieniło miejsce stałego zamieszkania, przeprowadzając się do innej gminy, a także ze wsi do miasta lub odwrotnie. Od kilkunastu lat w wyniku migracji wewnętrznych tereny wiejskie zyskują nowych mieszkańców – w 2020 r. dodatnie saldo dla wsi wyniosło ponad 39 tys. osób. Zdecydowana większość migrantów przemieszczała się w obrębie swojego województwa, tylko co czwarty zamieszkał w innym województwie.

A jak to wygląda u nas?

Według danych GUS (stan na 30 czerwca 2020 r.) liczba mieszkańców powiatu otwockiego wynosi 124 tys. 283, z czego 52,1 proc. stanowią  kobiety, a 47,9 proc. mężczyźni. W latach 2002-2020 liczba mieszkańców wzrosła o 9 proc. Średni wiek mieszkańców wynosi 41,6 lat i jest porównywalny do średniego wieku mieszkańców województwa mazowieckiego i średniego wieku mieszkańców Polski.

W powiecie otwockim jest dodatni przyrost naturalny. W 2018 r. na naszym terenie urodziły się 1 tys. 383 osoby, a zmarły 1 tys. 322 (+61). W 2019 r. na świat przyszło 1 tys. 296 dzieci, natomiast zmarło 1 tys. 267 mieszkańców (+29). Jak podaje GUS, współczynnik dynamiki demograficznej, czyli stosunek liczby urodzeń żywych do liczby zgonów, wynosi 0,78 i jest niższy od średniej dla województwa i nieznacznie wyższy od współczynnika dynamiki demograficznej dla całego kraju. Na tej podstawie obliczono prognozowaną liczbę mieszkańców powiatu otwockiego, która w 2050 roku ma wynieść 133 tys. 994, z czego 68 tys. 829 będą stanowić kobiety, a 65 tys. 165 mężczyźni.

Otwock się wyludnia

O ile ogólne informacje dotyczące powiatu mogą napawać optymizmem, o tyle nieco gorzej prezentują się dane z poszczególnych gmin. Największy spadek liczby mieszkańców w ostatnich latach odnotowuje miasto Otwock. Tylko w latach 2018-2020 liczba otwoczczan zmniejszyła się o 884 osoby. Rekordowy pod tym względem był 2020 r. W wyniku utrzymującego się od kilku lat ujemnego przyrostu naturalnego (2018 r. – 456 urodzeń, 520 zgonów (-64), 2019 r. – 407 urodzeń, 501 zgonów (-94), 2020 r. – 373 urodzenia, 583 zgony (-210)) i migracji liczba mieszkańców Otwocka w ubiegłym roku zmniejszyła się aż o 634 osoby i wyniosła 42 tys. 424. W tej grupie 22 tys. 707 osób to kobiety, a 19 tys. 717 – mężczyźni. Jak wynika z danych GUS, w Otwocku – podobnie jak w całej Polsce – rośnie liczba seniorów (kobiety w wieku powyżej 60 lat, mężczyźni mający więcej niż 65 lat), których w 2020 r. było 9 tys. 894.

Dużo mniejsze spadki odnotowały również gminy Józefów, Karczew i Celestynów. W 2020 r. liczba mieszkańców Józefowa zameldowanych na pobyt stały spadła z 19 tys. 429 w 2019 r. do 12 tys. 417 w 2020 r. (-12). W ubiegłym roku w gminie odnotowano również ujemny przyrost naturalny – urodziło się 85 nowych mieszkańców Józefowa, a zmarło 92 (-7).

Liczba ludności w gminie Karczew od 2018 r. zmniejszyła się o 74 osoby i na koniec 2020 r. wynosiła 15 tys. 730. Od tego samego roku gmina odnotowuje również ujemny przyrost naturalny. O ile jeszcze w 2018 r. na jej terenie urodziło się 181 dzieci i zmarło 170 osób (+11), o tyle w kolejnych latach liczba zgonów przewyższała liczbę urodzeń: 2019 r. – 161 urodzonych, 171 zmarłych (-10), w 2020 r. – 147 urodzonych, 186 zmarłych (-39).

Rok 2020 był pierwszym od wielu lat, w którym zmniejszyła się liczba mieszkańców gminy Celestynów. W 2019 r. na terenie gminy mieszkało 11 tys. 596 osób, w ubiegłym roku było ich 11 tys. 557 (spadek o 39). Gmina odnotowała również pierwszy od wielu lat ujemny przyrost naturalny. W 2020 r. urodziło się 124 nowych mieszkańców, a zmarły 134 osoby (-10). Po raz pierwszy na przestrzeni ostatnich lat spadła liczba mieszkańców gminy Sobienie-Jeziory: z 6 tys. 345 do 6 tys. 325 (-20). Odnotowano także ujemny przyrost naturalny – 80 urodzeń, 91 zgonów (-11).  

Gdy jednym ubywa, drugim przybywa

W tym czasie pozostałe trzy gminy powiatu otwockiego odnotowały wzrost liczby mieszkańców, z czego największy – gmina Wiązowna. 2020 r. był kolejnym rokiem, w którym gmina kierowana przez wójta Janusz Budnego mogła pochwalić się rosnącą liczbą mieszkańców. W ubiegłym roku przybyło ich 261 (w sumie 12 tys. 690). Podobnie było w poprzednich latach: 2018 r. – wzrost o 177 osób, w 2019 r. – o 274 osoby. Gmina odnotowuje również dodatni przyrost naturalny: 2018 r. – 135 urodzeń, 99 zgonów (+36), 2019 r. – 145 urodzeń, 86 zgonów (+59) i 2020 r. – 143 urodzenia, 118 zgonów (+25).

W 2020 roku liczba mieszkańców wzrosła również w gminach: Kołbiel – o 10 osób, i Osieck – o 23 osoby.

źródło: GUS, raporty o stanie gmin i powiatu

4 thoughts on “To jest już zapaść demograficzna

  • 30 lipca 2021 o 10:37
    Permalink

    Jest:
    Choć Ministerstwo Zdrowia mówi o 30 tys. zgonów (liczba ta wzrosła teraz do ponad 75 tys.) związanych z SARS-CoV-2 w 2020 r., to drugie tyle osób mogło umrzeć z powodu niewydolności systemu, którą wywołał wirus.
    Powiini byc:
    Choć Ministerstwo Zdrowia mówi o 30 tys. zgonów (liczba ta wzrosła teraz do ponad 75 tys.) związanych z SARS-CoV-2 w 2020 r., to drugie tyle osób mogło umrzeć z powodu niewydolności systemu, którą wywołał (nie)rzad Morawieckiego.

    Odpowiedz
  • 30 lipca 2021 o 16:09
    Permalink

    Po prostu mlodzi stad uciekaja, maja racje.

    Odpowiedz
  • 31 lipca 2021 o 09:40
    Permalink

    Nie dziwię się – tam, gdzie nie ma miejsc pracy to wiadomo, że młodzi ludzie stamtąd uciekają. Ponadto obecny kapitalizm jest nastawiony przeciwko posiadaniu dzieci. Wycuska z nas całą energię życiową (po pracy człowiek „pada na pysk) ze zmęczenia), płace są żenująco niskie ( ledwo starcza na skromne życie) , kobiety poszukujące pracy muszą zaklinać się na życie, że nie założą rodziny i nie będą mieć dzieci (urlop macierzyński jest niemile widziany w firmach, a młode matki, mężarki są wyzwane od k… w. Do tego posiadanie dziecka sporo kosztuje – aby w przyszłości miało ono szansę na pracę trzeba dać mu jedne z najleoszych ścueżek edukacyjnych – najleosze szkoły, uczelnie, praktyki. Najlepsze komputery plus cały zestaw najlepszych i najdroższych orogramów komputerowych, bowiem znajomość jednego czy dwóch nie starcza w oczach pracodawcy. A co mają robić młodzi, dorośli ludzie którym zwykle ledwo starcza na chleb? Po prostu nie chcą produkować „zbędnej, nadliczbowej ludności”. Sama wiem, jak takie dziecko mogłoby suę czuć po dobrej uczelni, stydiach, językach obcych itp mogące jedynie praciwać „na szmacie” za przysłowiową ” miskę ryżu”. Bardzo lubuę dzieci, ale nie chciałabym je urodzić, aby nie czuły suę „zbędne” w dzusuejszym kapitalistycznym świecie, gdzie kobiety, potencjalne matki są traktowane jako „zło”, bo mogą mieć dzieci i tym samym zaburzają wyzysk rekinów kapitalistycznych.

    Odpowiedz
  • 31 lipca 2021 o 19:23
    Permalink

    Ale to źle? Że niby więcej dzieci ma być? A macie warunki żeby je utrzymać i wychować? Macie zasoby i wiedzę?

    Odpowiedz

Zostaw komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.