Kopciuchy zostaną na dłużej

W powiecie otwockim tysiące źródeł ciepła, które po 2022 roku staną się niedozwolone, czekają jeszcze na wymianę. Ludzie nie kwapią się z kupnem nowych pieców, bo – jak mówią – koszt urządzenia i jego instalacji, nawet z dofinansowaniem gminy, jest duży, a po wymianie i ostatnich podwyżkach mediów czekają ich wysokie rachunki za ogrzewanie elektryczne lub gazowe

BARBARA MICHAŁOWSKA

„Gaz jest bardzo drogi, prąd – zaraz się przekonamy. Węgiel skoczył o 100 proc., drewno też. Czym zatem palić? Jest kryzys i idzie większy. Bogatych stać na 25 stopni gazem czy prądem i oni zawsze będą narzekać na kopciuchy. A średniacy i biedni już mają dylemat. Oni też muszą przetrwać zimę” – przekonuje jeden z mieszkańców powiatu. Inni dodają, że krytykowane powszechnie palenie śmieciami dotyczy pojedynczych przypadków. Częściej kopcą piece opalane tanim paliwem.

Mieszkańcy niektórych nieruchomości z kopciuchami skarżą się też, że wymianę urządzenia grzewczego i otrzymanie na to dofinansowania uniemożliwia im nieuregulowana sytuacja prawna nieruchomości. Bywają sytuacje, w których taki stan trwa latami, a wówczas nie ma mowy o inwestycjach takich jak wymiana pieca.

Są też tacy, którzy nie rozumieją, jak można zatruwać okolicę. I cieszą się, gdy kopciuchy znikają z ich okolicy. „Na mojej ulicy jest ogromna zmiana na plus. Został jeden kopciuch i naprawdę w końcu nie muszę co chwila sprawdzać, czy można otworzyć okno” – przekonuje jedna z mieszkanek.

Kopciuchy to problem, z którym prawdopodobnie nie pożegnamy się w ciągu następnego roku. Duży kłopot panuje zwłaszcza w miastach, gdzie zabudowa jest dość gęsta.

Dofinansowania, doradca i kredyty

Jak wynika z przeprowadzonej w ostatnim czasie inwentaryzacji indywidualnych źródeł ciepła, na terenie Otwocka do wymiany zostało niecałe cztery tysiące kopciuchów, w które wyposażonych jest ok. 40 proc. wszystkich budynków. – Jesteśmy w trakcie szczegółowej weryfikacji tych danych. Spodziewamy się, że ta liczba ostatecznie może być mniejsza – mówi Jakub Grzywacz, p.o. naczelnika Wydziału Ochrony Środowiska w Urzędzie Miasta Otwocka. Do tego trzeba jeszcze dodać ok. 1,3 tys. pieców w budynkach należących do Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej.

Biuro prasowe informuje, że otwocki urząd od wielu lat prowadzi działania, w tym edukacyjne i kontrolne, na rzecz poprawy jakości powietrza w mieście. Sukcesywnie realizowany jest gminny program dopłat dla mieszkańców do wymiany starych pieców. W poprzednich latach w budżecie Otwocka na ten cel było 500 tys. zł rocznie. – Od dwóch lat zintensyfikowaliśmy działania pomocowe dla mieszkańców, zwiększając tę kwotę do ponad 750 tys. zł rocznie. Chcemy jeszcze bardziej zachęcić wszystkich do wymiany źródeł ciepła na bardziej efektywne, bo czasu pozostało już niewiele. Ponadto utworzyliśmy stanowisko mobilnego doradcy ds. programu „Czyste Powietrze”, który pomaga mieszkańcom w wyborze optymalnego w danych warunkach nowego źródła ciepła, objaśnia wszelkie formalności i oferuje pomoc przy wypełnianiu wniosku. Konsultant jest mobilny, odwiedza mieszkańców w domach. To innowacyjne rozwiązanie jest bardziej efektywne niż stały punkt np. w urzędzie – mówi prezydent Jarosław Margielski. W ramach gminnego programu wymiany źródeł ciepła w ostatnich latach zlikwidowano ponad 600 pieców węglowych.

Miasto ma też podpisany list intencyjny z Bankiem Spółdzielczym w Otwocku, który oferuje specjalnie przygotowane kredyty na wymianę pieców. – Informujemy mieszkańców o ofertach banków na finansowanie przedsięwzięć proekologicznych. Posiadamy także bazę danych o lokalnych instalatorach, którą udostępniamy zainteresowanym mieszkańcom, dzięki czemu mogą w prostszy sposób do nich dotrzeć – mówi naczelnik Grzywacz.

Oprócz działań wspomagających miasto prowadzi również czynności kontrolne. – W tym celu został powołany Ekopatrol, który na terenie Otwocka przeprowadza regularne kontrole prawidłowości funkcjonowania domowych palenisk. W każdym sezonie grzewczym jest ich kilkaset. Zawsze są połączone z akcją informacyjną i edukacyjną na temat prawidłowego użytkowania pieca, obowiązujących przepisów, możliwości wymiany pieca, dofinansowań itp. Dysponujemy specjalistycznym sprzętem, w tym mobilnym laboratorium do badania stanu powietrza lub wilgotności opału, który jest stosowany w palenisku. Wykorzystujemy do tego m.in. drony – wyjaśnia naczelnik Grzywacz.

Gminne dotacje i inwentaryzacje

Inwentaryzację źródeł ciepła zakończono właśnie także w Józefowie. Wynika z niej, że na 6 215 ogrzewanych nieruchomości 814 jest wyposażonych w pozaklasowe źródła ciepła (w tym blisko połowa – 398 – to kominki, które niekoniecznie stanowią jedyne źródło ogrzewania), przy czym 2012 budynków nie zinwentaryzowano (nie zastano w nich właściciela lub nie udzielono informacji o sposobie ogrzewania). Urząd zalicza je więc do nieruchomości ogrzewanych pozaklasowymi źródłami ciepła.

 Józefów od 2018 roku prowadzi gminny program dofinansowania wymiany kotłów, dzięki któremu z przestrzeni miasta zniknęło do tej pory 213 pieców pozaklasowych, z czego 30 w tym roku (kolejnych 46 umów z tegorocznego naboru jest procedowanych). Ponadto miasto sukcesywnie wymienia ogrzewanie w budynkach komunalnych na elektryczne lub gazowe. W tym roku zlikwidowano w ten sposób 12 kopciuchów, co daje łączną liczbę 42 kotłów pozaklasowych usuniętych w 2021 roku.

– Tegoroczny nabór wniosków o dofinansowanie z budżetu miasta już się zakończył, ale w przyszłorocznym budżecie przewidziano kolejną pulę na wymianę kopciuchów. Wciąż można również skorzystać z programów rządowych „Czyste Powietrze” i ulgi termomodernizacyjnej, do czego zachęcamy. Tak jak przewidywaliśmy, im bliżej zakazu używania starych pieców, tym wyższe koszty ich wymiany, mniejsza dostępność instalacji i dłuższe procedury, np. w gazowni. A czasu na wymianę pozostało niewiele – informuje Krystyna Olesińska, rzecznik prasowy burmistrza Józefowa.

Z kolei zgodnie z inwentaryzacją przeprowadzoną na terenie miejsko-wiejskiej gminy Karczew łączna przewidywana liczba źródeł ciepła do wymiany wynosi 2 620 sztuk (w tym źródła typu kocioł CO, piec, piecokuchnia, piec wolnostojący, piec kaflowy i kominki). 1 712 z nich znajduje się w budynkach, w których ankieterzy nie zebrali danych ze względu na odmowę lub brak respondentów. W gminie znajduje się 4 511 budynków i lokali ogrzewanych indywidualnymi źródłami ciepła.

– Urząd miejski dysponuje danymi dotyczącymi jedynie kotłów wymienianych z wykorzystaniem środków z budżetu gminy Karczew. W gminnym programie dofinansowującym wymianę kotłów od 2017 roku wymieniono 131 pieców. Dane te nie uwzględniają wymiany źródeł ciepła z wykorzystaniem środków pochodzących z innych funduszy lub ze środków własnych mieszkańców – informuje Michał Ciesielski, naczelnik Wydziału Rozwoju Gospodarczego i Strategii w Urzędzie Miejskim w Karczewie.

Z prowadzonego przez gminę programu można otrzymać jednorazową dotację na wymianę źródła ciepła zasilanego paliwem stałym na kocioł centralnego ogrzewania zasilany gazem, kocioł centralnego ogrzewania zasilany paliwem stałym, pompę ciepła (gruntową lub powietrzną) oraz instalację fotowoltaiczną zintegrowaną z niektórymi źródłami ciepła.

Mniej pieców i mniej chętnych do wymiany

W gminach wiejskich kopciuchów jest mniej, co nie znaczy, że problemu nie ma. Z inwentaryzacji źródeł ciepła przeprowadzonej na terenie gminy Wiązowna wynika, że na 3 988 budynków do wymiany jest 798 pieców, z czego 462 piece w ogóle nie zostały sklasyfikowane. Urzędnicy zastrzegają, że ankiety cały czas spływają i te dane mogą jeszcze ulec zmianie. W 2020 roku w ramach gminnego Programu Ograniczenia Niskiej Emisji dla Gminy Wiązowna dofinansowano wymianę 28 pieców. W 2021 roku podpisano 64 umowy, na razie rozliczono 40 z nich.

Jak wynika z obliczeń urzędników, w gminie Celestynów należy wymienić 2917 nieekologicznych pieców, co stanowi 65 proc. wszystkich źródeł ciepła. Od 2020 roku gmina udziela mieszkańcom dotacji celowych z budżetu na dofinansowanie wymiany źródeł ciepła w budynkach jednorodzinnych i wielorodzinnych. Jest to program ,,Gmina z dobrym klimatem”. Kwota dofinansowania wynosi 60 proc. zakupu kotła, ale nie więcej niż 4 tys. zł. Program trwa dwa lata. W 2020 roku dotację otrzymało 26 osób, a do 15 października 2021 roku – 17 osób. – W 2022 roku również zamierzamy zabezpieczyć środki na to dofinansowanie, ale to, ilu mieszkańców z niego skorzysta, zależy od wielu czynników. Ostatnio dużo mówi się o wzroście cen gazu, co niestety może negatywnie wpłynąć na chęć wymiany pieców przez mieszkańców – informuje Michał Niemiec, kierownik Biura Promocji Gminy Celestynów.

 W przeprowadzonej w grudniu 2020 roku na terenie gminy Sobienie-Jeziory inwentaryzacji źródeł ciepła zidentyfikowano 2 471 budynków. Wśród nich 831 to źródła ciepła bezklasowe, w skład których wchodzą urządzenia: bez klasy, piecokuchnie oraz takie, które nie miały informacji o klasie. Urządzenia bezklasowe stanowią ok. 34 proc. wszystkich źródeł ciepła. Od 1 lipca 2021 roku mieszkańcy (właściciele i zarządcy budynków) składają deklaracje dotyczące źródeł ciepła i spalania: formularz A – budynki i lokale mieszkalne, formularz B – budynki i lokale niemieszkalne. Pozyskane w ten sposób dane są wprowadzane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Gmina Sobienie-Jeziory obecnie nie ma informacji o liczbie wymienionych urządzeń bezklasowych, ale urzędnicy przyznają, że ze względu na wysoki koszt wymiany urządzeń oraz ceny paliw stałych i ciekłych stosowanych w kotłach są niewielkie szanse, aby do końca 2022 roku zostało wymienionych 100 proc. kotłów bezklasowych.

W przyszłorocznym projekcie budżetu gminy nie zaplanowano wydatków na dofinansowanie wymiany źródeł ciepła. Mieszkańcy mają możliwość ubiegania się o wsparcie z rządowego programu „Czyste Powietrze”, składając wniosek do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

Z kolei na terenie gminy Kołbiel przeprowadzona w 2020 roku inwentaryzacja indywidualnych źródeł ciepła wykazała, że łączna przewidywana liczba urządzeń grzewczych do wymiany, które nie spełniają wymogów uchwały antysmogowej, wynosi 2 722. Z tej puli 1303 pozycje obejmują lokalizacje, w których ankieterzy nie mogli zebrać danych w wyniku odmowy lub nieobecności respondentów.

Do tej liczby włączono również pustostany, w których z naturalnych powodów nie można było uzyskać informacji o źródle ciepła. Wartość przewidywanej liczby pieców do wymiany, które nie spełniają wymogów uchwały antysmogowej, może zmniejszyć się o kilkaset

z uwagi na fakt, że w budynkach letniskowych (dla których nie było możliwości pozyskania danych) bardzo często nie ma instalacji indywidualnych źródeł ciepła (budynki są nieogrzewane) lub do celów grzewczych wykorzystuje się energię elektryczną.

Według danych Urzędu Gminy w Osiecku łączna przewidywana liczba urządzeń do wymiany (niespełniających wymogów uchwały antysmogowej) wynosi 1364. Jedynie 116 źródeł ciepła spełnia normy ekoprojektu. Osieck, podobnie jak Kołbiel, ma podpisane porozumienie z WFOŚIGW w sprawie realizacji programu „Czyste Powietrze”. W urzędzie gminy jest punkt konsultacyjno-informacyjny, do którego mogą zgłaszać się mieszkańcy. Urzędnicy przekonują, że tylko od mieszkańców zależy, czy będą korzystali z programu, czy nie.

Będzie tylko drożej…

Wymiana źródła grzania nieruchomości to koszt rzędu kilku-kilkunastu tysięcy złotych. Dla niejednej rodziny to ogromny wysiłek finansowy. Ci, których na to stać, muszą liczyć się z coraz wyższymi cenami usługi wymiany pieca i bardzo długimi terminami oczekiwania na wykonanie usługi. Od 2023 roku za posiadanie niewłaściwego urządzenia grzewczego będą groziły kary – w postępowaniu mandatowym do 500 zł, a w postępowaniu sądowym – nawet do 5 tys. zł. Niedawno aktywiści z Polskiego Alarmu Smogowego i „Gazeta Wyborcza” alarmowały, że w podwarszawskich gminach wymieniono dotychczas zaledwie 2 proc. kopciuchów…

One thought on “Kopciuchy zostaną na dłużej

  • 23 listopada 2021 o 14:50
    Permalink

    Ależ wspaniała wizytówka miasta z „dobrym klimatem” na tym zdjęciu. Gdyby nie samochody można byłoby sądzić, że to fotka z lat 50 tych.

    Odpowiedz

Zostaw komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.