Witaminy na zawołanie

Świeżo wyciskane soki z owoców lub warzyw to ogromna dawka witamin, składników mineralnych i przeciwutleniaczy, którą trudno porównać z jakimkolwiek innym posiłkiem. Warto po nie sięgać, gdy czujemy się osłabieni, przemęczeni, brakuje nam energii lub odczuwamy spadek nastroju. Jakie składniki wybierać jesienią i zimą, jak je komponować i o czym pamiętać, aby nasz organizm miał z picia świeżych soków jak największe korzyści?

Agata Legan

Sok dostarcza nam substancji prozdrowotnych w dawce, której nie udałoby się spożyć, choćby ze względu na fakt, że trudno zjeść na raz tak dużo surowych owoców czy warzyw. Nie chodzi zresztą tylko o ilość, lecz także o rodzaj, bo np. pietruszka, jarmuż, surowy szpinak czy seler raczej nie należą do powszechnie jadanych przysmaków. Co więcej, taka skumulowana i płynna forma gwarantuje znacznie lepszą przyswajalność, ponieważ wszystkie składniki są natychmiast trawione, szybciej trafiają do krwi i tkanek. Na dodatek bogactwo produktów pozwala na taki dobór czy skomponowanie składników, które będą idealnie odpowiadać na indywidualne potrzeby naszego organizmu, np. jeśli chcemy oczyścić go z toksyn (w tym smogu), powinniśmy sięgnąć po seler, pietruszkę, marchewkę, jabłko i grejpfrut, a jeśli brakuje nam energii – po pomarańcze, szpinak i buraka.

Ponadto regularne, tj. najlepiej codzienne, picie świeżo wyciskanych soków (wystarczy choćby szklanka, czyli 300 ml) przynosi wiele ogólnoustrojowych korzyści, m.in. reguluje ciśnienie, stymuluje pracę układu odpornościowego, wspiera funkcjonowanie nerek i wątroby, zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów (soki zawierają gigantyczne ilości antyoksydantów – najskuteczniejszej naturalnej broni przeciwko wolnym rodnikom), pozytywnie wpływa na wygląd skóry, włosów i paznokci oraz kondycję oczu (m.in. dzięki witaminie A, C, E i beta-karotenowi), a także na wydolność. Ze względu na sporą dawkę naturalnych cukrów soki stanowią prawdziwy zastrzyk energii, a przy okazji ułatwiają zmianę nawyków na zdrowsze, takie jak właśnie zastępowanie słodyczy sokami czy rezygnację z podjadania pomiędzy posiłkami. Ponieważ równocześnie są źródłem rozpuszczalnego błonnika, działają jak prebiotyki i pobudzają rozwój dobrych bakterii w jelitach.

Zadania specjalne

Oczyszczanie

Soki, które pomagają nam pozbyć się z organizmu szkodliwych substancji, a przy tym wypłukać nagromadzone w jelitach złogi glutenu, odprowadzą nadmiar wody z tkanek i uzupełnią składniki, których nasz przeciążony organizm nie był w stanie wchłaniać, takich jak np. wapń, fosfor, magnez czy żelazo, powinny mieć w składzie głównie warzywa. Najlepiej, jeśli będą zawierać jedynie owoce ubogie w cukier, a bogate właśnie w te minerały oraz substancje moczopędne. Należą do nich m.in. seler naciowy, brokuł, liście świeżego szpinaku i jarmużu, ogórek, natka pietruszki, liście świeżej mięty, kwaśne jabłka, cukinia, marchewka i grejpfrut. Największe korzyści przynoszą spożywane na czczo, na minimum 30 minut przed pierwszym posiłkiem.

Zrzucanie wagi

W tym celu wybieramy warzywa i owoce (znów w mniejszej ilości) bogate w błonnik, ale zawierające również odpowiednią ilość cukrów, dzięki którym dostarczą optymalną ilość energii i zmniejszą potrzebę podjadania (najlepsze są owoce z niskim IG). Takie soki powinny też mieć w składzie potas i witaminy z grupy B, które uczestniczą w spalaniu węglowodanów i tłuszczów, a także stymulują metabolizm. Ponadto warto wzbogacać je o przyprawy rozgrzewające, np. imbir, kurkumę czy pieprz cayenne, które dodatkowo poprawiają trawienie. Odchudzające soki warto wyciskać z: korzenia pietruszki, korzenia selera, jarmużu, papryki, pomidorów, buraków, agrestu, wiśni, grejpfruta czy mandarynek. Można rozważyć zastąpienie nimi wybranych małych posiłków, takich jak np. drugie śniadanie czy podwieczorek.

Zastrzyk energii

W tym pomogą nam takie składniki jak: żelazo, witamina C i… cukier, ale w postaci złożonych węglowodanów, które są przetwarzane odpowiednio wolniej, nie powodują nagłych wahań glikemii i wystarczają na dłużej. Znaczenie ma przy tym również orzeźwiający aromat soku, który poprawia samopoczucie. Najlepiej sprawdzą się tu: burak, marchewka, pomarańcza, cytryna, limonka, kiwi oraz zielone warzywa i liście, takie jak natka pietruszki, szpinak, ogórek, awokado, seler naciowy, bazylia itp. Te napoje również najlepiej wypijać rano przed pierwszym posiłkiem.

Dobry sen

Na poprawę jakości snu i łatwiejsze zasypianie wpływają produkty bogate w naturalną melatoninę, serotoninę, zwaną hormonem szczęścia, oraz magnez i potas. W sokach relaksujących, regulujących rytm dobowy i wyciszających powinny znaleźć się takie owoce i warzywa jak: kiwi, wiśnie, imbir, koper, szpinak, jarmuż, banany czy pomidory. Od czasu do czasu można zastąpić podwieczorek gęstym smoothie z powyższych składników. Jeśli doskwiera nam bezsenność, posiłki z dodatkiem kiwi i bananów (nie tylko soki) warto również jeść na kolację.

Ze skórką czy bez?

Teoretycznie należy obierać tylko te produkty, których skórka jest niejadalna lub bardzo gruba, np. mango, ananas lub duże cytrusy jak pomarańcza czy grejpfrut. Warto mieć na uwadze, że biała część bezpośrednio pod skórką zawiera cenne składniki odżywcze, które wspomagają m.in. wchłanianie witaminy C. Usuwamy również skórkę z surowej dyni, ale staramy się zrobić to jak najcieniej i tylko dlatego, że może okazać się zbyt twarda dla wyciskarki. Nie zaleca się obierania owoców i warzyw, które można jeść razem ze skórką, ponieważ to w niej są skoncentrowane prozdrowotne substancje. Na przykład skórka jabłka zawiera kwercetynę – związek organiczny o działaniu przeciwzapalnym i antyhistaminowym, w skórce limonek i mandarynek znajduje się aż 20 razy więcej przeciwutleniaczy niż w ich miąższu, a w skórce melona i arbuza – mnóstwo minerałów i enzymów.

Aby mieć pewność, że na powierzchni wyciskanych warzyw i owoców nie znajdują się już żadne pestycydy i chemikalia stosowane przy ich uprawie (chyba że mamy własne uprawy lub kupujemy ze sprawdzonego źródła), wystarczy je najpierw umyć, stosując miksturę wody z solą morską i sokiem z cytryny (ok. trzech łyżek soli na litr wody) lub wody z octem (ok. 50 ml octu na litr wody) – w tych preparatach zanurzamy produkty na 10-15 minut, a następnie dokładnie płuczemy pod bieżącą wodą.

Wygodnym sposobem jest przygotowanie sobie domowego sprayu (wymaga przechowywania w lodówce). Zrobimy go, dodając szklankę wody, szklankę octu, łyżkę stołową sody oczyszczonej i sok z grejpfruta. Taką miksturą należy spryskiwać wszystkie warzywa i owoce kupowane w marketach. Po godzinie wystarczy je opłukać pod bieżącą wodą i będą nadawały się do bezpiecznego spożycia.

Pamiętaj!

  • Sokiem nie wolno zastępować żadnego z głównych posiłków, ewentualnie przekąskę.
  • Picie samych soków nie może stanowić codziennej, normalnej diety. Ma nam pomagać w uzupełnieniu składników, których w organizmie brakuje, a nie eliminować pozostałe. Ponadto ten rodzaj diety może prowadzić do niedożywienia, problemów metabolicznych i takich dolegliwości jak zgaga czy częste biegunki.           
  • Świeżo wyciśnięty sok najlepiej spożyć od razu, a idealnie byłoby zrobić to z samego rana, na tzw. pusty żołądek, wówczas i zawartość, i przyswajalność cennych składników będzie największa. Ponadto warto pić niedużymi łykami i powoli, by ułatwić pracę enzymom znajdującym się w ślinie.
  • Do wyciskania wybieraj więcej warzyw niż owoców, a te ostatnie powinny zawierać jak najmniejszą ilość cukrów, łatwo bowiem przesadzić (w 100 ml soku jabłkowego znajduje się ok. 13 gramów cukru, podczas gdy np. w tej samej ilości coli jest go ok. 11 gramów!). Diabetykom, którym nagły wzrost poziomu cukru we krwi, szczególnie z rana, może utrudniać utrzymanie go na prawidłowym poziomie przez resztę dnia, zaleca się picie soków warzywnych.
  • Po wypiciu soku odczekaj 15-30 minut z umyciem zębów. Większość owoców zawiera różnego rodzaju kwasy, które podczas szczotkowania mogą zostać rozprowadzone na zębach, a z czasem doprowadzić do uszkodzeń szkliwa.

Zostaw komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.