Życie z reumatyzmem

Reumatyzm to pojęcie, które obejmuje schorzenia stawów o podłożu autoimmunologicznym, m.in. zapalenie stawów, fibromialgia, dna moczanowa, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba zwyrodnieniowa, zesztywniające zapalenie stawów, zapalenie naczyń czy reumatyzm tkanek miękkich. Dolegliwości te są bardzo powszechne i dotyczą nawet ośmiu milionów Polaków, a mimo to nadal niewiele wiadomo o ich przyczynach. Co gorsza, pozostają też nieuleczalne

AGATA LEGAN

Do tzw. chorób reumatycznych zalicza się wiele przypadłości. Obecnie lekarze nie stawiają aż tak ogólnej diagnozy, a przeprowadzają bardzo szczegółowe rozpoznanie na podstawie indywidualnych objawów i wyników badań laboratoryjnych. Cechą charakterystyczną, która łączy wszystkie te dolegliwości i stanowi pierwszy sygnał do diagnozowania w kierunku reumatyzmu, są przewlekłe stany zapalne w układzie ruchu oraz ból i zaburzona ruchomość stawów, które nie są związane z wcześniejszymi urazami mechanicznymi, ich przyczyna leży bowiem w reakcji autoimmunologicznej organizmu. Oznacza to, że układ odpornościowy atakuje własne tkanki. Chociaż przyczyny takich reakcji nie są znane, na przestrzeni lat udało się określić pewne czynniki ryzyka. Są to m.in.:

  • predyspozycje genetyczne,
  • czynniki środowiskowe, w tym częste wdychanie zanieczyszczonego powietrza, tzw. pyłów zawieszonych, czy dymu papierosowego itp.,
  • niektóre infekcje wirusowe i bakteryjne,
  • zażywane leki,
  • otyłość,
  • płeć – chociaż choroby te dotykają wszystkich, częściej zapadają na nie kobiety,
  • wiek – bardziej narażona jest grupa osób powyżej 55. roku życia.

Objawy

Wspólne symptomy dla wszystkich jednostek chorobowych reumatyzmu są na tyle typowe, że pozwalają wyróżnić je na tle innych schorzeń i dość szybko rozpoznać. Należą do nich dolegliwości bólowe o różnym natężeniu i ograniczona ruchomość w stawach, szczególnie w godzinach porannych. Często jednocześnie pojawia się wzmożona senność, zmęczenie czy bóle głowy. Nawet jeśli początkowo zmiany te wydają się nam mało uciążliwe, trzeba koniecznie udać się do reumatologa. Im wcześniej rozpozna się chorobę reumatyczną, tym większa szansa na wszczęcie postępowania, które pozwoli zapobiec poważnym powikłaniom utrudniającym codzienne funkcjonowanie.

Zazwyczaj najbardziej alarmujące są dolegliwości, które obejmują dłonie (palce, nadgarstki itd.), ponieważ te szczególnie nam przeszkadzają w wykonywaniu podstawowych czynności. Musimy jednak pamiętać, że autoimmunologiczne procesy zapalne mogą toczyć się we wszystkich stawach: kolanach, biodrach, kostkach, łokciach, stawach kręgosłupa i wielu innych, pojedynczo lub mnogo, symetrycznie lub nie. W każdym z tych przypadków warto reagować jak najszybciej. Objawami reumatyzmu mogą być też uogólnione bóle mięśni, którym towarzyszy brak apetytu, chroniczne uczucie zmęczenia i stany podgorączkowe, pozornie bez przyczyny. Na kolejnym etapie pojawiają się zaczerwienienia, obrzęki, rozgrzanie wybranych miejsc na ciele, w których utrzymuje się stan zapalny. Jeśli trwa on bardzo długo – dochodzi do usztywnienia stawów, ich trwałej deformacji, a nawet powstawania narośli.

UWAGA: Objawy reumatyzmu mogą okresowo nasilać się lub wycofywać na jakiś czas (remisja). Zaostrzeniom można do pewnego stopnia zapobiegać, ograniczając wpływ czynników ich ryzyka, tj.: stresu (warto go minimalizować poprzez ćwiczenia relaksujące czy – w miarę możliwości – rozciągające, np. jogę), nieprawidłowej diety (najbardziej odpowiednia jest ta bogata w białko i wapń, kwasy omega-3, witaminę D, antyoksydanty i inne związki zapobiegające rozwojowi procesu zwyrodnieniowego i opóźniające starzenie się stawów oraz wspierające syntezę kolagenu, który buduje chrząstkę, poprawia stan tkanki łącznej i odpowiada za kondycję stawów i ścięgien) czy warunków pogodowych (chłodny, wilgotny klimat wymaga odpowiedniego stroju), przeciążania stawów, w tym zbędnymi kilogramami, braku ruchu, zakażeń wirusowych i bakteryjnych oraz zmian lub przerw w leczeniu, również innych chorób.

Leczenie

Nie polega już wyłącznie na zwalczaniu objawów i przepisywaniu środków farmakologicznych, ale ma charakter kompleksowy, przede wszystkim wysoce indywidualny, w zależności od stopnia rozwoju choroby, możliwości chorego i innych czynników. Farmakologię wprowadza się jednak przy nasilonym bólu (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne), jeśli reumatoidalne zapalenie stawów wymaga podania leków blokujących podziały komórkowe (tzw. leki cytostatyczne) lub w ciężkich przypadkach, gdy leki najnowszej generacji, tzw. biologiczne, są już właściwie jedynym ratunkiem przed niepełnosprawnością.

Największy nacisk kładzie się obecnie na rehabilitację ruchową – układ ćwiczeń, których systematyczne wykonywanie ma zapobiec zniekształceniom lub sztywności stawów. Ruch, mimo że bywa bolesny, najskuteczniej powstrzymuje postęp choroby, a jego brak wpływa niekorzystnie na stan chrząstki stawowej, jej odżywienie i tworzenie mazi stawowej, która zmniejsza tarcia między elementami. W zahamowaniu rozwoju dysfunkcji, a nawet przywróceniu sprawności niektórych stawów pomagają również masaże specjalistyczne oraz wodne, termoterapie, czyli leczenie ciepłem lub zimnem, zabiegi fizykalne czy plazmafereza, czyli wymiana osocza. Doskonałym uzupełnieniem leczenia medycznego jest terapia domowa, w ramach której można zadbać o odpowiednią dietę, higienę życia i stosować wybrane zioła. Za stan układu ruchu odpowiadają pośrednio wątroba i nerki, które oczyszczają organizm z toksyn, dlatego zachowanie ich w sprawności jest szczególnie ważne, podobnie jak zapobieganie rozwojowi stanów zapalnych w organizmie. Istnieje szeroka gama roślin o działaniu przeciwreumatycznym. Stosuje się je w postaci naparów i maści, wewnętrznie i zewnętrznie, jako herbatki lub do okładów, kąpieli czy nacierań.

Do zaparzania poleca się m.in. ziele skrzypu polnego, liście brzozy, rdest ptasi, owies, nawłoć, tawułę, pokrzywę, korę jesionu czy wierzby. Można też pić wywar z nieobranej cebuli lub młodych szyszek sosny. Okłady na bolące stawy zaleca się robić np. z gorczycy białej (można nawet kupić specjalne materace gorczycowe!), świeżych liści kapusty czy żywicy sosnowej. Do nacierania poleca się zaś najczęściej silnie rozgrzewającą maść z liści laurowych oraz kamforę.

Porady profilaktyczne:

  • unikaj infekcji i starannie lecz wszystkie przeziębienia, zapalenia gardła, anginy itp.,
  • poddawaj się badaniom kontrolnym i stosuj do wskazań lekarzy,
  • hartuj organizm,
  • prowadź higieniczny tryb życia,
  • śpij wygodnie, na dość twardym, stabilnym podłożu,
  • codziennie się gimnastykuj,       
  • staraj się utrzymywać prawidłową wagę,
  • staraj się zachowywać właściwą postawę ciała,
  • nie obciążaj nadmiernie stawów ani kręgosłupa.

 

Reumatyzm obejmuje obecnie ok. 200 różnych jednostek chorobowych, m.in.:

chorobę zwyrodnieniową – dotyczy głównie osób starszych, objawy: silne bóle, zwłaszcza w chwili rozpoczynania ruchu w stawie, najczęściej dotyczy stawów, które są narażone na urazy i najbardziej obciążone (stopy, kolana), mogą pojawić się bóle i zawroty głowy, drętwienie rąk, deformacja jednego stawu;

RZS – objawy: zaczyna się w błonie maziowej, pojawiają się obrzęki, bóle rąk i stóp, bóle mięśni, poranne sztywnienie karku, z czasem powstają zniekształcenia stawów, może dojść do całkowitego usztywnienia, w przebiegu choroby zajęte są też mięśnie, ścięgna, powięzie i narządy wewnętrzne (serce, nerki i płuca);

zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – atakuje kręgosłup, początkowo między kością krzyżową a kością biodrową, w dalszym przebiegu zmiany mogą dotyczyć również rąk i nóg, bywa, że ból ustępuje, ale pozostaje ograniczenie ruchu, usztywnienie i nieprawidłowa postawa.

Zostaw komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.